Kakmuž

Selo Kakmuž se prostire sa lijeve strane rijeke Spreče, u podnožju planine Ozren. Na jugozapadu od naselja je uzvišenje Volujak (489 m), a kroz selo protiče i manji riječni tok, Kamenička rijeka, pritoka rijeke Spreče. Nadmorska visina sela je od 150 do 489 metara.

Selo Kakmuž je mjesna zajednica u opštini Petrovo (Republika Srpska), koja obuhvata sjeveroistočni dio planine Ozren. Graniči se sa tri sela u opštini: Petrovo, Sočkovac, Kaluđerica. Preko rijeke Spreče je Gračanica koja pripada Federaciji BiH.

Površina seoskog atara je 28,4 km². Kao i ostala ozrenska sela sastoji se iz donjeg, ravnijeg dijela u dolini Spreče i gornjeg u brdima. Samo naselje je spontanog tipa i skoncentrisano je na prelazu ravničarskog u brdsko-planinsko područje. Sačinjavaju ga sledeći zaseoci: Pjeskulje, Aluge, Potočani, Stublić, Bare, Volujak, Petkovići, Sredina, Ivanovići, Kamenjača, Mekiljica, Međaš, Lugovi i Slatina.

Klima je umjereno-kontinentalna, sa toplim ljetima i hladnim zimama. Maksimum padavina je u proljeće i početkom ljeta, a minimum početkom jeseni. U toku zime izrazit je snježni pokrivač. U pogledu geološkog sastava na teritoriji atara postoje manja nalazišta ruda azbesta, bakra i uglja.

Kroz teritoriju atara protiče Kamenička rijeka i nekoliko manjih tokova, potoka i potočića.

U Kakmužu se nalaze banjski kompleks „Terme — Ozren“, koji je i prije posljednjeg rata bio poznat po termo-mineralnoj vodi pogodnoj za liječenje niza oboljenja.

U blizini banje se nalazi fabrika ugljen-dioksida, gdje se iz termo-mineralne vode proizvodi tehnički gas CO₂. Cijelo područje planine Ozren je poznato po ljekovitim izvorima i čistom vazduhu.

ISTORIJA

Ime sela potiče od Kakmuža Odramčića, koji se pominje u povelji srpskog bana Bosne Matije Ninoslava 1269. godine. Istoimeno selo postoji i u istočnoj Hercegovini. Kakmuž se od 1971. do 1992. godine nalazio u sastavu opštine Gračanica.

Selo broji 780 domaćinstava, a domaćinske slave su: Ivanjdan, Jovanjdan, Sveti Vasilije, Ignjatdan, Lazarica, Srđevdan, Aranđelovdan, Nikoljdan, Simeundan, Sveti Stefan, Đurđevdan, Petrovdan, Mala Gospojina, Miholjdan i Markovdan. Oko 98% stanovništva je pravoslavne vjere, tako da postoji Kakmuška crkvena opština u okviru Srpske pravoslavne crkve.